Debaty sejmowex906 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rozporządzenia ministra edukacji narodowej dotyczącego algorytmu podziału części subwencji oświatowej dla jednostek samorządu terytorialnego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Bronisławy Kowalskiej z dnia 16 listopada br. w sprawie rozporządzenia ministra edukacji narodowej dotyczącego algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, pragnę przekazać następujące informacje:    Projekt rozporządzenia ministra edukacji narodowej w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego jest aktem wykonawczym do ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983 i nr 162, poz. 1119 - z późn. zm.). Zgodnie z art. 35 tej ustawy minister właściwy do spraw oświaty i wychowania zobowiązany jest do przygotowania rozporządzenia w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego. Ostateczną decyzję podejmuje minister finansów.    Zgodnie z art. 35 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w projekcie materiałów dotyczących zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej (na dzień 8 grudnia br.):    - utrzymuje się zasadę, że ˝pieniądz idzie za uczniem˝, co oznacza naliczanie subwencji na podstawie liczby uczniów uczęszczających do placówek prowadzonych bądź dotowanych przez poszczególne gminy, powiaty i województwa samorządowe. W celu doprecyzowania mierzenia skali zadań oświatowych i dostosowania do nich wysokości subwencji projekt rozporządzenia uzależnia tę wysokość od liczby uczniów otrzymanej przez zróżnicowane wagi dla wybranych grup uczniów i wybranych grup szkół. Otrzymana w ten sposób liczba uczniów przeliczeniowych przemnożona zostanie przez finansowy standard podziału subwencji.    Finansowy standard podziału subwencji (oznaczony A w rozporządzeniu) otrzymujemy, dzieląc kwotę ogólną subwencji SO przez ogólną liczbę uczniów/słuchaczy/wychowanków przeliczeniowych. Zgodnie z algorytmem zastosowanym na rok 2001 finansowy standard A wynosi ok. 2100 zł;    - w rozporządzeniu przyjęto, że wyliczona kwota subwencji SOA i SOB musi przejściowo w roku 2001 zapewniać pokrycie płac wszystkich nauczycieli zatrudnionych w danej jednostce samorządu terytorialnego zgodnie z projektem rozporządzenia ministra edukacji narodowej w tej sprawie;    - w rozporządzeniu przyjęto, że wynagrodzenia wyliczone wg przyjętego standardu, przy planowanym średnim wynagrodzeniu miesięcznym w roku 2001 - dla nauczyciela mianowanego 2117 zł - nie powinny przekroczyć części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego;    - w rozporządzeniu przyjęto, że wynikowa kwota subwencji na zadania szkolne na ucznia - dla danej jednostki samorządu terytorialnego - nie może być mniejsza niż 106,0% ani większa niż 115,0% kwoty subwencji na ucznia na zadania szkolne w roku bazowym. Kwota subwencji na zadania pozaszkolne dla powiatu i województwa samorządowego nie może być mniejsza niż 101% ani większa niż 115% analogicznej kwoty roku bazowego;    - rozporządzenie wprowadza 20 wag dla zadań szkolnych i 10 wag dla zadań pozaszkolnych;    - po raz pierwszy wprowadzono algorytmiczne naliczanie subwencji oświatowej dla tzw. ˝biednych˝ jednostek samorządu terytorialnego (otrzymujących subwencję wyrównawczą, w których dochód na 1 mieszkańca stanowi powyżej 60% do 85% średniego dochodu na mieszkańca oraz dla gmin, w których dochód na jednego mieszkańca stanowi 60% i mniej średniego dochodu na jednego mieszkańca w kraju);    - wprowadzono nowy sposób naliczania dodatku na dofinansowanie wydatków związanych z racjonalizacją sieci szkół. Dodatek jest umownie kalkulowany wg liczby uczniów w szkołach o średniej liczbie uczniów w oddziale 18 i więcej na wsi oraz 24 i więcej w miastach poniżej 5000 mieszkańców. Efektem niżu demograficznego jest drastyczny spadek liczby uczniów powodujący konieczność zamykania szkół lub, tam gdzie nie jest to możliwe ze względów społecznych, konieczność utrzymania małych szkół. Te małe szkoły, głównie na wsi, są bardzo kosztowne. Problem racjonalizacji sieci szkolnej staje się szczególnie trudny przy tworzeniu gimnazjów, w sytuacji gdy od szkół podstawowych odchodzą roczniki;    - w rozporządzeniu wprowadza się nowe wagi dotyczące restrukturyzacji sieci szkolnej. Waga ta dostosowana jest do liczby dzieci uprawnionych do dowożenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dowożenie jest zadaniem własnym gminy. Środki na ten cel ujęte są w subwencji ogólnej. Zgodnie z art. 17 ust. 1-3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU z 1996 r., nr 67, poz. 329 - z późn. zm.) obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci lub zwrot kosztu przejazdu środkami komunikacji publicznej dla dzieci, których droga z domu do szkoły przekracza 3 km w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych oraz 4 km w przypadku uczniów klas V i VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjum. Tak więc proponowane 3 wagi obejmują wyłącznie środki na dofinansowanie zwiększonych wydatków w zakresie dowozu uczniów do szkół wynikających z racjonalizacji sieci szkolnej wymuszonej wdrażaną reformą systemu oświaty;    - po raz pierwszy uwzględniona została waga na dofinansowanie wydatków związanych z awansem zawodowym nauczycieli. Waga wprowadza preferencje właściwej proporcji nauczycieli mianowanych i dyplomowanych w ogólnej liczbie nauczycieli;    - zgodnie z sugestiami wielu środowisk wprowadzono wagi dla dzieci specjalnej troski, odzwierciedlające nie tylko sposób kształcenia, ale przede wszystkim stopień i typ niepełnosprawności;    - wiele nieporozumień w 2000 r. wprowadziło finansowanie szkół przyszpitalnych i przysanatoryjnych. W celu doprecyzowania tej formy pracy oświatowo-wychowawczej wprowadzono wagi na zespoły pozalekcyjne i zajęcia wychowawcze organizowane w zakładach opieki zdrowotnej i zakładach lecznictwa uzdrowiskowego;    - w związku z przejęciem przez samorządy terytorialne szkół artystycznych wprowadzono odrębne wagi dla szkół tego typu;    - wagi stosowane są addytywnie, co oznacza, że jeżeli uczeń kwalifikuje się do różnych kategorii na uzupełniającą liczbę uczniów przeliczeniowych, to wagi są dodawane.    Wszystkie samorządy terytorialne (w tym gmina Lubin) otrzymały od ministra finansów informację o wysokości wstępnej subwencji oświatowej. Ostateczna wysokość części oświatowej subwencji ogólnej zostanie naliczona po zatwierdzeniu przez parlament ustawy budżetowej na 2001 r., po otrzymaniu z GUS danych dotyczących roku szkolnego 2000/2001 oraz po wejściu w życie rozporządzenia ministra edukacji narodowej w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2001.    Gmina Lubin po otrzymaniu informacji o ostatecznej wysokości kwoty części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z przyjętymi zasadami będzie mogła wystąpić o korektę tej wysokości z 1% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej. Wszystkie wpływające wnioski opiniowane są przez Zespół ds. Edukacji i Kultury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że bardzo wnikliwie analizowane są wszystkie wpływające do Ministerstwa Edukacji Narodowej uwagi dotyczące projektu algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej na 2001 r. Do chwili obecnej przeanalizowano kilkanaście stanowisk organizacji samorządowych, zarządów jednostek samorządu terytorialnego i związków zawodowych. Wiele zgłaszanych uwag znalazło swoje odbicie w kolejnych wersjach projektu.    Aktualny projekt algorytmu dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadpodstawowych na wsi proponuje wagę 0,33 i nie zawiera zapisu mówiącego o wyłączeniu jednostek samorządu terytorialnego, które zwracają nadwyżki dochodów do budżetu państwa.    W wyniku współpracy z organizacjami samorządowymi i Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, po uwzględnieniu ich sugestii powstał obecny projekt algorytmu, który wprowadza inny niż podaje to pani poseł Bronisława Kowalska zapis wag związanych z dowożeniem uczniów do szkół. Dodatek na dofinansowanie wydatków związanych z racjonalizacją sieci szkół jest umownie kalkulowany wg liczby uczniów uprawnionych do dowozu w zależności od odległości (od 3 do 5 km, od 5 do 10 km i powyżej 10 km).    W wyniku sygnalizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego niedoborów środków na wynagrodzenia powołany został przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego Zespół ds. Oceny Skutków Wdrożenia Karty Nauczyciela. Komisja przyjęła kwotę 1 196 000 tys. zł jako niedobór zawartych w części oświatowej subwencji ogólnej środków niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów wdrożenia zmian w Karcie nauczyciela w 2000 r. oraz rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z dnia 11 maja br. W trakcie prowadzonych prac wstępnie uzgodniono metodologię naliczania skutków finansowych oraz zaproponowano harmonogram działań wspierających samorządy znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 28 sierpnia br. strona rządowa zobowiązała się do pilnego zrealizowania działań wspierających jednostki samorządu terytorialnego, w tym do wypłacenia:    - zaliczki pomostowej w wysokości 10% lub 20% sierpniowej raty subwencji oświatowej,    - jednorazowej kwoty wynikającej z przemnożeniem 600 zł przez liczbę etatów w danej jednostce samorządu terytorialnego,    - dodatkowo jednorazowej kwoty wynikającej z przemnożenia 600 zł przez liczbę etatów nauczycielskich dla ok. 1750 samorządów otrzymujących subwencję wyrównawczą.    Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało jednostkom samorządu terytorialnego informację o wysokości niedoboru części oświatowej subwencji ogólnej na realizację Karty nauczyciela, a rząd Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczął już przekazywanie stosownych decyzji i środków finansowych jednostkom samorządu terytorialnego. Ponadto, jak wynika z zapewnień ministra finansów, rząd dołoży wszelkich starań, aby w budżecie w 2000 r. znaleźć środki, które pozwolą na pełne zrekompensowanie skutków zmian w Karcie nauczyciela możliwie wielu jednostkom samorządu terytorialnego (w tym zwłaszcza otrzymującym subwencję wyrównawczą) jeszcze w tym roku (około 727 127 tys. zł). Natomiast tym jednostkom, które nie uzyskają pełnej rekompensaty w br., zostanie zapewnione ich pokrycie w 2001 r., z uwzględnieniem kosztów poniesionych przez te jednostki w związku z późniejszym otrzymaniem środków, w tym ewentualnych kredytów.    Ministerstwo Finansów do końca września br. przekazało do samorządów poprzez budżety wojewodów 292,8 mln zł (600 zł na etat nauczycielski). Do połowy października w budżetach samorządów znalazły się dodatkowe środki w wysokości 595,2 mln zł, z tego ponad 40 mln zł z 1% rezerwy subwencji oświatowej. Oznacza to, iż 1692 jednostki samorządu terytorialnego uzyskały całkowite pokrycie tegorocznych skutków wdrożenia Karty nauczyciela. Następna rata należności - do wysokości 728 mln - uruchomiona będzie po ponownym przeanalizowaniu sytuacji finansowej samorządów, tak aby w br. w całości zasilić przede wszystkim te jednostki, które znajdują się w sytuacji najtrudniejszej i nie mają możliwości zaciągnięcia kredytu.    Kwota niezbędna na wprowadzenie nowych wynagrodzeń nauczycieli wyliczona na podstawie ankiety ˝Rozliczenie skutków wdrożenia nowego systemu wynagradzania nauczycieli˝ dla gminy Lubin kształtuje się na poziomie 366 494 zł, z tego gmina otrzymała wydzieloną część (4,01%) subwencji oświatowej w wysokości 110 235 zł oraz po 600 zł na etat nauczycielski, czyli 59 568 zł, co umożliwia wypłatę bieżących wynagrodzeń nauczycieli. Pozostałe należne środki wynoszą 196 691 zł i ostatecznie zostaną uruchomione przez Ministerstwo Finansów.    O terminie przekazywania tych należności pozwalających na pełne wdrożenie nowego systemu wynagradzania nauczycieli decydować będzie Ministerstwo Finansów.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że wnioski jednostek samorządu terytorialnego o zwrot kosztów związanych z odprawami nauczycieli były opiniowane przez Zespół ds. Edukacji i Kultury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. W przypadku pozytywnej opinii przekazane zostały do Ministerstwa Finansów w celu realizacji.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Lech Sprawka    Warszawa, dnia 27 grudnia 2000 r.